رسیدن به ماه چهارم بارداری برای بسیاری از مادران یک نقطه عطف دوست‌داشتنی است؛ چون سه‌ماهه اول پشت سر گذاشته شده و سه‌ماهه دوم آغاز می‌شود. در این دوره ممکن است تهوع و خستگی کمتر شوند، انرژی بیشتری پیدا کنید و کم‌کم تغییرات شکم و بدن‌تان بیشتر به چشم بیاید.
از طرف دیگر، جنین هم وارد مرحله‌ای جذاب از رشد شده است؛ استخوان‌ها در حال سفت‌تر شدن هستند، حرکات دست و پا هماهنگ‌تر می‌شوند، صورت شکل مشخص‌تری پیدا می‌کند و گوش‌ها و چشم‌ها به موقعیت طبیعی خود نزدیک‌تر می‌شوند.
در این قسمت از مجموعه «همه چیز درباره بارداری ماه‌به‌ماه» هرموساکیدز، سراغ هفته‌های ۱۳ تا ۱۶ بارداری می‌رویم و علاوه بر رشد جنین، درباره تغییراتی صحبت می‌کنیم که شاید کمتر درباره آنها شنیده باشید؛ از خونریزی لثه و تغییرات پوست گرفته تا دردهای کششی شکم، افزایش وزن، خواب و حتی رابطه جنسی در این دوران.
توجه: این مقاله آموزشی است و جایگزین معاینه و توصیه پزشک یا ماما نیست. شرایط هر بارداری می‌تواند متفاوت باشد.
قبل از شروع ماه چهارم، ماه سوم بارداری را خوانده‌اید؟
اگر می‌خواهید روند رشد جنین را از ابتدای بارداری دنبال کنید، پیشنهاد می‌کنیم قبل از ادامه این مقاله، راهنمای کامل ماه سوم بارداری را هم بخوانید.
در مقاله ماه سوم، هفته‌های ۹ تا ۱۲، پایان سه‌ماهه اول و مهم‌ترین تغییرات بدن مادر و جنین را بررسی کرده‌ایم.
[مطالعه مقاله ماه سوم بارداری ←]
ماه چهارم بارداری چند هفته است؟
ماه چهارم معمولاً شامل هفته‌های ۱۳، ۱۴، ۱۵ و ۱۶ بارداری است.
با شروع هفته ۱۳، وارد سه‌ماهه دوم بارداری می‌شوید. طبق راهنمای NHS، سه‌ماهه دوم از هفته ۱۳ آغاز می‌شود و تا پایان هفته ۲۷ ادامه دارد.
سه‌ماهه دوم برای بسیاری از مادران دوره‌ای راحت‌تر از سه‌ماهه اول است؛ تهوع ممکن است کمتر شود، انرژی افزایش پیدا کند و شکم نیز به تدریج بزرگ‌تر شود. البته این تجربه برای همه مادران یکسان نیست.
هفته سیزدهم؛ استخوان‌های جنین شروع به سفت‌تر شدن می‌کنند
در هفته سیزدهم، رشد اسکلت جنین وارد مرحله مهمی می‌شود و استخوان‌های بدن، به‌ویژه استخوان‌های جمجمه و استخوان‌های بلند دست و پا، شروع به سفت‌تر شدن می‌کنند.
پوست جنین هنوز بسیار نازک است و بسیاری از اندام‌ها همچنان در حال رشد و تکامل هستند.
جنین در این مرحله حرکات بیشتری دارد؛ دست‌ها و پاها حرکت می‌کنند، اما این حرکات معمولاً هنوز آن‌قدر ظریف هستند که مادر آنها را احساس نمی‌کند.
در همین هفته ممکن است کم‌کم یک برجستگی کوچک در شکم ظاهر شود؛ البته اندازه شکم در افراد مختلف تفاوت زیادی دارد.
هفته چهاردهم؛ انرژی مادر ممکن است بیشتر شود
برای بسیاری از مادران، هفته چهاردهم با یک تغییر خوشایند همراه است: احساس خستگی و تهوع ممکن است کمتر شود.
ممکن است متوجه شوید اشتهایتان بهتر شده و انرژی بیشتری برای فعالیت‌های روزمره دارید. البته اگر همچنان تهوع یا خستگی دارید، جای نگرانی نیست؛ بدن هر مادر واکنش متفاوتی به بارداری نشان می‌دهد.
در همین زمان جفت نقش بسیار مهمی در رساندن اکسیژن و مواد مغذی به جنین و دفع مواد زائد دارد و از طریق بند ناف با جنین ارتباط دارد.
هفته پانزدهم : جنین سریع تر رشد می کند
در هفته پانزدهم، رشد جنین همچنان با سرعت زیادی ادامه دارد.
رشد استخوان‌ها ادامه پیدا می‌کند و الگوی موهای سر نیز در حال شکل‌گیری است.
مادر هم ممکن است با تغییرات جدیدی روبه‌رو شود؛ مثلاً گاهی دردهای کوتاه و کششی در دو طرف شکم احساس کند.
این دردها می‌توانند به دلیل کشیده شدن رباط‌هایی باشند که رحم را نگه می‌دارند و با بزرگ شدن رحم تحت کشش قرار می‌گیرند. این نوع درد که به Round Ligament Pain معروف است، در سه‌ماهه دوم شایع است.
اگر درد شدید، مداوم یا همراه با خونریزی باشد، نباید آن را صرفاً به کشیدگی رباط‌ها نسبت داد و بهتر است بررسی پزشکی انجام شود.
هفته شانزدهم؛ حرکات جنین هماهنگ‌تر می‌شوند
در هفته شانزدهم، حرکات دست و پای جنین هماهنگ‌تر شده‌اند.
چشم‌ها می‌توانند حرکات آهسته داشته باشند و گوش‌ها نیز به موقعیت نهایی خود روی سر نزدیک‌تر می‌شوند. پوست جنین هم به تدریج ضخیم‌تر می‌شود.
در این مرحله جنین ممکن است در رحم کاملاً فعال باشد، اما بیشتر مادران هنوز حرکات او را احساس نمی‌کنند.
احساس اولین حرکت‌های جنین معمولاً کمی بعدتر اتفاق می‌افتد و زمان آن می‌تواند از مادری به مادر دیگر متفاوت باشد.
جنین در ماه چهارم چقدر بزرگ می‌شود؟
رشد جنین در این ماه بسیار سریع است.
برای مثال، طبق اطلاعات Mayo Clinic، در هفته چهاردهم طول جنین حدود ۸۷ میلی‌متر از سر تا پایین تنه است و در هفته شانزدهم این اندازه به حدود ۱۲۰ میلی‌متر می‌رسد. وزن نیز در همین بازه افزایش پیدا می‌کند.
بنابراین در طول تنها چهار هفته، تغییر قابل توجهی در اندازه و شکل جنین اتفاق می‌افتد.
آیا در ماه چهارم حرکات جنین را احساس می‌کنیم؟
این یکی از هیجان‌انگیزترین سوال‌های این ماه است.
برخی مادران ممکن است در حوالی پایان سه‌ماهه دوم شروع به احساس حرکات جنین کنند، اما در ماه چهارم ممکن است هنوز هیچ حرکتی احساس نکنید.
حرکات اولیه ممکن است شبیه:
- قلقلک
- حباب‌های کوچک
- بال‌بال زدن
- ضربه‌های بسیار ظریف
احساس شوند.
اگر در ماه چهارم هنوز حرکت جنین را حس نکرده‌اید، به‌تنهایی نشانه وجود مشکل نیست؛ زمان احساس اولین حرکت به عوامل مختلفی بستگی دارد.
شکم مادر در ماه چهارم چه تغییری می‌کند؟
در این ماه رحم بیشتر رشد می‌کند و ممکن است شکم کم‌کم شکل بارداری پیدا کند.
اما اندازه شکم یک معیار دقیق برای ارزیابی رشد جنین نیست.
ممکن است یک مادر در هفته شانزدهم شکم کاملاً مشخصی داشته باشد و مادر دیگری هنوز تغییر چندانی در ظاهر شکمش مشاهده نکند.
تعداد بارداری‌های قبلی، فرم بدن، عضلات شکم و عوامل دیگر می‌توانند روی ظاهر شکم تأثیر بگذارند.
یک تغییر جالب؛ تکرر ادرار ممکن است کمتر شود
در هفته‌های ابتدایی، تکرر ادرار یکی از علائم رایج بارداری بود.
اما با بزرگ شدن رحم و حرکت آن به سمت بالا، ممکن است فشار رحم روی مثانه کمتر شود و بعضی مادران متوجه شوند که مثل هفته‌های اول دائماً نیاز به دستشویی رفتن ندارند.
البته این اتفاق برای همه یکسان نیست.
تغییرات پوست در ماه چهارم
یکی از بخش‌های جالب بارداری، تغییرات پوست است.
افزایش هورمون‌ها می‌تواند باعث تغییر رنگ بعضی قسمت‌های پوست شود.
برخی مادران ممکن است متوجه:
- تیره‌تر شدن بعضی نواحی پوست
- ایجاد لکه‌های قهوه‌ای روی صورت
- تیره شدن خط وسط شکم
- چرب‌تر شدن پوست
- افزایش جوش
شوند.
لکه‌های قهوه‌ای صورت در بارداری به ملاسما یا ماسک بارداری معروف هستند و در بسیاری از موارد بعد از بارداری کم‌رنگ‌تر می‌شوند.
موها هم ممکن است متفاوت شوند!
بارداری فقط روی شکم و پوست تأثیر نمی‌گذارد.
برخی مادران در دوران بارداری متوجه می‌شوند موهایشان پرتر، ضخیم‌تر یا براق‌تر به نظر می‌رسد.
تغییرات هورمونی می‌تواند چرخه طبیعی رشد و ریزش مو را تغییر دهد.
به همین دلیل ممکن است در دوران بارداری موها متفاوت از قبل به نظر برسند.
چرا لثه‌ها در بارداری خونریزی می‌کنند؟
شاید یکی از تغییراتی که کمتر درباره آن صحبت می‌شود، حساس شدن لثه‌ها باشد.
افزایش جریان خون و تغییرات هورمونی می‌تواند باعث تورم و حساس شدن لثه‌ها شود و بعضی مادران هنگام مسواک زدن متوجه خونریزی لثه شوند.
اما این موضوع به معنی کنار گذاشتن مسواک نیست!
برعکس، رعایت بهداشت دهان و دندان در دوران بارداری اهمیت دارد.
استفاده از مسواک نرم و مسواک زدن با ملایمت می‌تواند کمک‌کننده باشد.
اگر خونریزی لثه شدید یا مداوم است، بهتر است با دندان‌پزشک مشورت کنید.
ترشح واژن در ماه چهارم؛ چه چیزی طبیعی است؟
ممکن است در سه‌ماهه دوم متوجه افزایش ترشحات واژن شوید.
ترشح طبیعی بارداری معمولاً شفاف، سفید یا شیری‌رنگ است و بوی شدید و ناخوشایند ندارد.
افزایش جریان خون در ناحیه لگن و تغییرات هورمونی می‌تواند باعث افزایش این ترشحات شود.
اما اگر ترشحات:
- بوی شدید و ناخوشایند داشته باشند
- سبز یا زرد شوند
- حالت کف‌آلود پیدا کنند
- همراه با خارش یا سوزش باشند
- با درد هنگام ادرار کردن همراه شوند
بهتر است توسط پزشک یا ماما بررسی شوند.
دردهای شکمی در ماه چهارم؛ چه زمانی طبیعی است؟
با رشد رحم، ممکن است گاهی دردهای خفیف و کششی در دو طرف پایین شکم احساس کنید.
این دردها می‌توانند مربوط به کشیده شدن رباط‌های اطراف رحم باشند و معمولاً با تغییر وضعیت یا حرکت ناگهانی بیشتر احساس می‌شوند.
اما یک قانون مهم را به خاطر داشته باشید:
درد شدید یا مداوم را نباید طبیعی فرض کرد.
اگر درد شدید است، ادامه پیدا می‌کند یا همراه با خونریزی، تب، سرگیجه یا علائم غیرعادی دیگری است، با پزشک تماس بگیرید.
افزایش وزن در ماه چهارم بارداری چقدر باید باشد؟
از ماه چهارم به بعد معمولاً روند افزایش وزن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
اما یک عدد واحد برای همه مادران وجود ندارد.
میزان افزایش وزن مناسب به عواملی مانند وزن و شاخص توده بدنی مادر قبل از بارداری، بارداری تک‌قلویی یا چندقلویی و شرایط پزشکی بستگی دارد.
طبق اطلاعات Mayo Clinic، در سه‌ماهه اول معمولاً افزایش وزن زیادی لازم نیست و از حدود هفته چهاردهم روند افزایش وزن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
بنابراین بهتر است به جای مقایسه وزن خود با دوستان یا مادران دیگر، روند افزایش وزن را با پزشک یا ماما بررسی کنید.
آیا در ماه چهارم باید بیشتر غذا بخوریم؟
نه به این معنی که مقدار غذای خود را دو برابر کنید.
عبارت «حالا باید برای دو نفر غذا بخوری» بیشتر یک باور قدیمی است تا یک توصیه علمی!
در ماه چهارم کیفیت غذا اهمیت بیشتری از پرخوری دارد.
بهتر است رژیم غذایی شما شامل:
- سبزیجات
- میوه‌ها
- غلات کامل
- پروتئین کافی
- حبوبات
- لبنیات پاستوریزه
- چربی‌های مفید
- ماهی‌های مناسب بارداری
باشد.
اگر بین وعده‌های اصلی گرسنه می‌شوید، میان‌وعده‌های مغذی انتخاب بهتری از خوراکی‌های بسیار شیرین و کم‌ارزش هستند. NHS نیز تأکید می‌کند که در این مرحله نیازی به «غذا خوردن برای دو نفر» وجود ندارد.
آب خوردن در ماه چهارم را جدی بگیرید
با افزایش حجم خون و تغییرات بدن، مصرف مایعات اهمیت زیادی دارد.
اگر احساس تشنگی می‌کنید، آب را در طول روز و به صورت منظم مصرف کنید.
در روزهای گرم یا هنگام فعالیت بدنی، نیاز به مایعات می‌تواند بیشتر شود.
اگر تهوع، استفراغ یا اسهال دارید و نمی‌توانید مایعات کافی مصرف کنید، برای جلوگیری از کم‌آبی بدن با پزشک مشورت کنید.
ورزش در ماه چهارم؛ حالا زمان خوبی برای فعال ماندن است
اگر بارداری شما بدون مشکل خاصی پیش می‌رود و پزشک محدودیتی برای فعالیت تعیین نکرده است، ورزش مناسب می‌تواند بخشی از سبک زندگی سالم در بارداری باشد.
پیاده‌روی، شنا و برخی تمرین‌های مناسب دوران بارداری می‌توانند انتخاب‌های خوبی باشند.
NHS برای بارداری سالم توصیه می‌کند فعالیت بدنی منظم داشته باشید و حتی می‌توانید از دوره‌های کوتاه‌تر فعالیت شروع کنید.
البته لازم نیست به خودتان فشار بیاورید.
هدف، فعال ماندن است؛ نه رکورد زدن!
رابطه جنسی در ماه چهارم بارداری
در یک بارداری بدون عارضه، رابطه جنسی معمولاً برای جنین خطری ایجاد نمی‌کند و خود جنین داخل کیسه آب و رحم محافظت می‌شود.
با این حال، در بعضی شرایط پزشک ممکن است رابطه جنسی را محدود یا ممنوع کند.
اگر خونریزی، درد، مشکلات مربوط به جفت یا سایر شرایط پزشکی خاص دارید، حتماً درباره رابطه جنسی با پزشک یا ماما صحبت کنید.
خوابیدن در ماه چهارم بارداری چگونه باشد؟
در ابتدای بارداری معمولاً هنوز لازم نیست بابت وضعیت خواب خود بیش از حد نگران باشید.
با بزرگ‌تر شدن شکم، بسیاری از مادران خوابیدن به پهلو را راحت‌تر می‌دانند.
طبق راهنمای NHS، در سه‌ماهه دوم هنوز ممکن است وضعیت‌های مختلف خواب قابل تحمل باشند؛ توصیه مشخص‌تر درباره خوابیدن به پهلو به‌خصوص بعد از هفته ۲۸ اهمیت پیدا می‌کند.
بنابراین اگر در ماه چهارم گاهی به پشت یا شکم خوابیدید و نگران شدید، خودتان را سرزنش نکنید.
مراقبت از پوست و ترک‌های بارداری
با بزرگ شدن شکم و تغییرات بدن، ممکن است خطوط کششی یا Stretch Marks ظاهر شوند.
این خطوط ممکن است روی:
- شکم
- سینه‌ها
- ران‌ها
- باسن
دیده شوند.
شدت آنها در افراد مختلف متفاوت است و عوامل ژنتیکی نیز در ایجاد آنها نقش دارند.
استفاده از مرطوب‌کننده می‌تواند به کاهش خشکی و خارش پوست کمک کند، اما هیچ کرمی نمی‌تواند به طور قطعی از ایجاد ترک‌های بارداری جلوگیری کند.
آیا در ماه چهارم می‌توان جنسیت جنین را فهمید؟
ماه چهارم برای بسیاری از والدین ماه کنجکاوی درباره جنسیت جنین است.
در این دوره اندام تناسلی جنین در حال تکامل است و ممکن است در برخی سونوگرافی‌ها جنسیت قابل مشاهده باشد؛ اما وضعیت قرارگیری جنین، کیفیت تصویر و سن بارداری می‌تواند روی امکان تشخیص تأثیر بگذارد.
بنابراین اگر در یک سونوگرافی زودهنگام جنسیت مشخص نشد، عجیب نیست.
همچنین روش‌های آزمایشگاهی خاصی می‌توانند اطلاعاتی درباره کروموزوم‌های جنسی ارائه دهند که باید با نظر پزشک و در چارچوب غربالگری‌های مناسب تفسیر شوند.
سونوگرافی ماه چهارم چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟
در این مرحله ممکن است سونوگرافی برای بررسی رشد جنین و وضعیت بارداری انجام شود.
اما یکی از بررسی‌های مهمی که در ماه‌های بعدی انتظار آن را خواهید داشت، سونوگرافی آنومالی یا بررسی دقیق ساختارهای جنین است که معمولاً در میانه سه‌ماهه دوم انجام می‌شود، نه لزوماً در ماه چهارم.
به همین دلیل، اگر پزشک برای شما در ماه چهارم سونوگرافی خاصی درخواست نکرده است، این موضوع به‌تنهایی نگران‌کننده نیست.
برنامه مراقبت‌های بارداری بر اساس شرایط هر مادر تعیین می‌شود.
ویزیت‌های دوران بارداری در سه‌ماهه دوم
در سه‌ماهه دوم، ویزیت‌های منظم همچنان اهمیت زیادی دارند.
در این ملاقات‌ها ممکن است مواردی مانند:
- فشار خون
- وزن مادر
- رشد رحم
- ضربان قلب جنین
- علائم و شکایت‌های مادر
- آزمایش‌های مورد نیاز
بررسی شوند.
اگر سوال یا نگرانی‌ای دارید، حتی اگر به نظرتان کوچک باشد، آن را با پزشک یا ماما مطرح کنید.
در بارداری هیچ سوالی «بی‌اهمیت» نیست.
ماه چهارم و یک اتفاق شیرین: آماده شدن برای ارتباط با نوزاد
از این ماه به بعد ممکن است بارداری برای مادر ملموس‌تر شود.
شکم کم‌کم شکل مشخص‌تری پیدا می‌کند، تصاویر سونوگرافی واضح‌تر می‌شوند و با نزدیک شدن به ماه‌های بعد، انتظار برای احساس اولین حرکات جنین بیشتر می‌شود.
می‌توانید از همین حالا با آرامش درباره:
- اسم نوزاد
- سبک اتاق کودک
- وسایل ضروری سیسمونی
- لباس‌های مورد نیاز
- انتخاب بیمارستان یا محل زایمان
- کلاس‌های آمادگی زایمان
فکر کنید.
البته قرار نیست همه چیز را همین حالا بخرید!
برنامه‌ریزی مرحله‌به‌مرحله باعث می‌شود در ماه‌های پایانی، فشار و استرس کمتری داشته باشید.
در هرموساکیدز هم می‌توانید در کنار این مجموعه مقالات، کم‌کم با نیازهای واقعی نوزاد و محصولات کاربردی سیسمونی آشنا شوید تا هنگام خرید، انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید. 🤍
چند نکته کمتر گفته‌شده درباره ماه چهارم بارداری
۱. ممکن است صدایتان کمی تغییر کند
تغییرات هورمونی می‌توانند روی بافت‌های بدن از جمله مجاری تنفسی و مخاط‌ها اثر بگذارند و بعضی زنان تغییراتی در صدا یا گرفتگی بینی تجربه می‌کنند.
۲. ممکن است بینی‌تان بیشتر خونریزی کند
افزایش جریان خون و تغییرات عروقی می‌تواند باعث خونریزی بینی در برخی زنان شود.
۳. ممکن است احساس گرمای بیشتری داشته باشید
افزایش جریان خون و تغییرات متابولیک می‌تواند باعث شود بعضی مادران بیشتر از قبل احساس گرما کنند.
۴. ممکن است میل جنسی تغییر کند
در سه‌ماهه دوم برخی زنان افزایش میل جنسی را تجربه می‌کنند، در حالی که برای برخی دیگر تغییری ایجاد نمی‌شود یا حتی میل جنسی کاهش پیدا می‌کند.
هیچ‌کدام به‌تنهایی غیرطبیعی نیست.
۵. ممکن است خواب‌های عجیب‌تری ببینید!
تغییرات هورمونی، استرس، هیجان و تغییر الگوی خواب می‌توانند باعث شوند خواب‌هایتان واضح‌تر یا عجیب‌تر به نظر برسند.
چک‌لیست ماه چهارم بارداری
☐ ادامه مراقبت‌های منظم بارداری
☐ پیگیری آزمایش‌ها و بررسی‌های توصیه‌شده
☐ توجه به افزایش وزن و روند آن
☐ مصرف مکمل‌ها طبق دستور پزشک
☐ نوشیدن آب کافی
☐ داشتن فعالیت بدنی مناسب
☐ مراقبت از دندان و لثه‌ها
☐ استفاده از مرطوب‌کننده برای خشکی و خارش پوست
☐ انتخاب لباس‌های راحت‌تر با بزرگ‌تر شدن شکم
☐ توجه به دردها و ترشحات غیرطبیعی
☐ برنامه‌ریزی تدریجی برای ماه‌های آینده
☐ شروع تحقیق درباره وسایل ضروری نوزاد، بدون خرید عجولانه
چه علائمی در ماه چهارم نیاز به بررسی پزشکی دارند؟
اگرچه بسیاری از دردها و تغییرات بدن در سه‌ماهه دوم طبیعی هستند، اما بعضی علائم نباید نادیده گرفته شوند.
در صورت بروز مواردی مانند:
- خونریزی واژینال
- درد شدید یا مداوم شکم
- خروج مایع غیرعادی از واژن
- تب
- درد یا سوزش هنگام ادرار همراه با علائم دیگر
- سرگیجه شدید یا غش
- سردرد شدید یا مداوم
- تورم ناگهانی و قابل توجه
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه
با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
شدت و ترکیب علائم اهمیت دارد و در موارد اورژانسی نباید منتظر بهتر شدن خودبه‌خودی آنها ماند.
پرسش‌های متداول درباره ماه چهارم بارداری
ماه چهارم بارداری از چند هفتگی شروع می‌شود؟
ماه چهارم معمولاً از حدود هفته ۱۳ آغاز می‌شود و تا پایان هفته ۱۶ ادامه دارد. با شروع هفته ۱۳ وارد سه‌ماهه دوم می‌شوید.
آیا در ماه چهارم باید حرکات جنین را احساس کنم؟
نه لزوماً. بعضی مادران ممکن است در این بازه کم‌کم حرکات ظریف را احساس کنند، اما برای بسیاری هنوز زود است.
چرا در ماه چهارم درد دو طرف شکم دارم؟
یکی از دلایل احتمالی، کشیده شدن رباط‌های اطراف رحم با رشد رحم است. درد شدید یا مداوم باید توسط پزشک بررسی شود.
آیا بزرگ شدن شکم در ماه چهارم طبیعی است؟
بله. رحم در حال بزرگ شدن است و ممکن است شکم کم‌کم برجسته‌تر شود؛ البته اندازه شکم در این مرحله از مادری به مادر دیگر متفاوت است.
آیا تهوع باید در ماه چهارم کاملاً از بین برود؟
خیر. بسیاری از مادران در سه‌ماهه دوم احساس بهتری پیدا می‌کنند، اما ممکن است تهوع برای بعضی افراد همچنان ادامه داشته باشد.
آیا در ماه چهارم می‌توان رابطه جنسی داشت؟
در یک بارداری بدون عارضه، معمولاً رابطه جنسی مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ اما اگر پزشک به دلیل شرایط خاص محدودیتی تعیین کرده باشد، باید طبق توصیه او عمل شود.
آیا خونریزی لثه در ماه چهارم طبیعی است؟
حساسیت و خونریزی لثه در بارداری شایع است، اما رعایت بهداشت دهان همچنان اهمیت دارد. اگر خونریزی شدید یا مداوم است، بهتر است دندان‌پزشک آن را بررسی کند.
آیا در ماه چهارم باید برای دو نفر غذا بخورم؟
خیر. بارداری به معنی دو برابر کردن مقدار غذا نیست. کیفیت و تنوع رژیم غذایی اهمیت بیشتری دارد.
آیا در ماه چهارم جنسیت جنین مشخص می‌شود؟
ممکن است در برخی سونوگرافی‌ها قابل مشاهده باشد، اما تشخیص آن همیشه قطعی نیست و به سن بارداری و وضعیت جنین بستگی دارد.
ماه چهارم تمام شد؛ در ماه پنجم چه اتفاقی می‌افتد؟
ماه چهارم برای بسیاری از مادران آغاز دوره‌ای آرام‌تر و شیرین‌تر است؛ تهوع ممکن است کمتر شده باشد، شکم بیشتر خودش را نشان می‌دهد و جنین هر روز فعال‌تر می‌شود.
اما ماه بعد اتفاق هیجان‌انگیزتری در راه است؛ حرکات جنین برای بسیاری از مادران محسوس‌تر می‌شوند، حواس جنین بیشتر رشد می‌کنند و بارداری وارد مرحله‌ای می‌شود که ارتباط مادر با کوچولویش ملموس‌تر خواهد شد.
در قسمت بعدی مجموعه «همه چیز درباره بارداری ماه‌به‌ماه» هرموساکیدز، سراغ ماه پنجم بارداری می‌رویم و درباره رشد جنین، اولین حرکات، تغییرات شکم، تغذیه، خواب، آزمایش‌ها و اتفاقات مهم هفته‌های ۱۷ تا ۲۰ صحبت می‌کنیم.
[مطالعه مقاله ماه پنجم بارداری ←]