ماه ششم بارداری یکی از جذاب‌ترین بخش‌های دوران بارداری است؛ زمانی که جنین دیگر آن موجود کوچک ماه‌های ابتدایی نیست و هر روز بیشتر شبیه یک نوزاد واقعی می‌شود. حرکاتش قوی‌تر و منظم‌تر می‌شوند، شنوایی او پیشرفت می‌کند و ریه‌ها نیز به تدریج برای زندگی خارج از رحم آماده می‌شوند.
از طرف دیگر، بدن مادر هم وارد مرحله تازه‌ای شده است. شکم بزرگ‌تر می‌شود، مرکز ثقل بدن تغییر می‌کند و ممکن است مشکلاتی مثل کمردرد، گرفتگی پا، سوزش معده و اختلال خواب بیشتر خودشان را نشان دهند.
در این قسمت از مجموعه «همه چیز درباره بارداری ماه‌به‌ماه» هرموساکیدز، سراغ ماه ششم بارداری و هفته‌های ۲۱ تا ۲۴ می‌رویم و هر چیزی را که بهتر است درباره این دوره بدانید، بررسی می‌کنیم.
توجه: این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه پزشک و ماما نیست. در صورت وجود شرایط خاص یا علائم غیرعادی، حتماً با تیم درمانی خود مشورت کنید.
ماه ششم بارداری چند هفته است؟
ماه ششم بارداری معمولاً شامل هفته‌های ۲۱، ۲۲، ۲۳ و ۲۴ است.
این ماه تقریباً پایان سه‌ماهه دوم را شامل می‌شود و مادر به تدریج به سه‌ماهه سوم نزدیک می‌شود.
هفته بیستم تقریباً نقطه میانی بارداری محسوب می‌شود و از این به بعد، رشد و افزایش وزن جنین با سرعت بیشتری ادامه پیدا می‌کند.
هفته بیست‌ویکم؛ حرکات جنین بیشتر می‌شود
در هفته ۲۱، جنین بسیار فعال‌تر از قبل شده است.
ممکن است در طول روز حرکت‌های مختلفی داشته باشد و حتی الگوی خواب و بیداری مشخص‌تری پیدا کند. این یعنی ممکن است زمانی که شما قصد خوابیدن دارید، کوچولوی شما تازه تصمیم گرفته باشد کمی فعالیت کند!
در این هفته، رفلکس مکیدن نیز در حال شکل‌گیری است و جنین ممکن است انگشت خود را بمکد.
بدن جنین همچنین همچنان با موهای بسیار ظریفی به نام لانگو پوشیده شده است که در ادامه بارداری تغییر می‌کند.
مادر در هفته ۲۱ چه تغییراتی دارد؟
با بزرگ‌تر شدن شکم، مرکز ثقل بدن تغییر می‌کند و ممکن است کمی احساس بی‌تعادلی داشته باشید.
مفاصل نیز در دوران بارداری شل‌تر می‌شوند و همین موضوع می‌تواند روی نحوه راه رفتن و احساس بدن تأثیر بگذارد.
هفته بیست‌ودوم؛ جنین بیشتر به یک نوزاد کوچک شبیه می‌شود
در هفته ۲۲، موهای سر و ابروهای جنین قابل مشاهده‌تر می‌شوند.
اندام‌های تولیدمثل نیز در حال تکامل هستند و تفاوت‌های مربوط به دستگاه تناسلی دختر و پسر بیشتر شکل می‌گیرد.
در این مرحله، جنین حدود ۱۹ سانتی‌متر از سر تا پایین تنه اندازه دارد و وزنش حدود ۴۶۰ گرم است؛ البته اندازه و وزن واقعی می‌تواند بین بارداری‌های مختلف متفاوت باشد.
یک اتفاق شیرین دیگر
جنین می‌تواند صداها را بهتر دریافت کند.
بنابراین صحبت کردن آرام با جنین می‌تواند بخشی دوست‌داشتنی از ارتباط شما با او باشد.
لازم نیست صدایتان را بلند کنید؛ صدای طبیعی مادر کافی است.
هفته بیست‌وسوم؛ ریه‌ها شروع به آماده شدن می‌کنند
هفته ۲۳ یکی از مراحل مهم رشد ریه‌های جنین است.
ریه‌ها شروع به تولید ماده‌ای به نام سورفاکتانت می‌کنند. این ماده به کیسه‌های هوایی ریه کمک می‌کند که هنگام تنفس باز بمانند. البته ریه‌ها هنوز به تکامل کامل نرسیده‌اند و رشد آنها در هفته‌های بعدی ادامه پیدا می‌کند.
در همین هفته، الگوهایی روی کف دست و پا شکل می‌گیرند که پایه ایجاد اثر انگشت و اثر پای منحصر‌به‌فرد جنین هستند.
چقدر جالب است که حتی قبل از تولد، اثر انگشت کوچولوی شما در حال شکل گرفتن است!
هفته بیست‌وچهارم؛ جنین فعال‌تر و پوستش متفاوت‌تر می‌شود
در هفته ۲۴، پوست جنین هنوز بسیار نازک و چروکیده است و به دلیل عبور خون از رگ‌های زیر پوست، ممکن است ظاهر صورتی یا مایل به قرمز داشته باشد.
وزن جنین در این مرحله ممکن است به بیش از ۶۳۰ گرم برسد و طول او از سر تا پایین تنه حدود ۲۱ سانتی‌متر باشد.
از این مرحله به بعد، رشد مغز، ریه‌ها و سایر اندام‌ها با سرعت ادامه پیدا می‌کند.
جنین در ماه ششم چه چیزهایی را می‌شنود؟
شنوایی جنین در این دوره پیشرفت قابل توجهی پیدا می‌کند.
او می‌تواند صداهایی را از داخل و خارج بدن مادر دریافت کند و ممکن است به صداهای آشنا واکنش نشان دهد.
صدای مادر، ضربان قلب او و صداهای بدن مادر بخشی از محیط صوتی همیشگی جنین هستند.
پس اگر دوست دارید برایش صحبت کنید، قصه بخوانید یا با او ارتباط برقرار کنید، ماه ششم زمان بسیار خوبی برای شروع این کار است.
آیا جنین در ماه ششم می‌خوابد؟
بله.
جنین در این مرحله دوره‌هایی از خواب و بیداری دارد.
به همین دلیل ممکن است بعضی ساعت‌ها حرکت‌های بیشتری احساس کنید و در زمان‌های دیگر جنین آرام‌تر باشد.
اما هنوز انتظار نمی‌رود که یک الگوی ثابت و کاملاً قابل پیش‌بینی داشته باشد.
با پیشرفت بارداری، مادر کم‌کم با الگوی معمول حرکات جنین آشنا می‌شود.
حرکات جنین در ماه ششم چگونه هستند؟
در ماه‌های قبل ممکن بود حرکت‌ها شبیه قلقلک یا حباب باشند.
اما حالا ممکن است:
- ضربه‌های مشخص‌تر
- غلت زدن
- کشش بدن
- حرکت دست و پا
- تکان‌های پشت سر هم
را احساس کنید.
با بزرگ‌تر شدن جنین، حرکات معمولاً واضح‌تر می‌شوند.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
تعداد و زمان حرکت جنین برای همه مادران یکسان نیست.
بنابراین خودتان را با تجربه دوستان یا مادران دیگر مقایسه نکنید.
آیا باید حرکات جنین را بشماریم؟
در مورد زمان شروع شمارش حرکات جنین، توصیه‌ها بسته به شرایط و نظر تیم درمانی متفاوت است.
در این مرحله مهم‌تر از اینکه یک عدد ثابت برای حرکات تعیین کنید، این است که به مرور با الگوی معمول حرکت جنین خودتان آشنا شوید.
اگر حرکات جنین بعد از اینکه الگوی مشخصی پیدا کرده‌اند، به شکل محسوسی کمتر یا متفاوت شدند، بهتر است منتظر نمانید و با پزشک یا ماما تماس بگیرید.
شکم مادر در ماه ششم چقدر بزرگ می‌شود؟
در این ماه شکم معمولاً بیشتر از قبل مشخص است.
رحم همچنان در حال بزرگ شدن است و رشد جنین و افزایش حجم مایع آمنیوتیک نیز باعث می‌شود شکم به تدریج بزرگ‌تر شود.
اما اندازه شکم به تنهایی معیار دقیقی برای سلامت جنین نیست.
عوامل مختلفی مانند قد و فرم بدن مادر، تعداد بارداری‌های قبلی، وضعیت جنین و میزان مایع آمنیوتیک می‌توانند روی اندازه شکم تأثیر داشته باشند.
پزشک نیز در ویزیت‌های بارداری رشد رحم و جنین را بررسی می‌کند.
چرا در ماه ششم بیشتر کمردرد می‌گیریم؟
یکی از دلایل مهم کمردرد، بزرگ شدن رحم و تغییر مرکز ثقل بدن است.
برای اینکه تعادل حفظ شود، وضعیت بدن و نحوه ایستادن تغییر می‌کند و همین موضوع می‌تواند فشار بیشتری به عضلات کمر وارد کند.
برای کمک به کاهش کمردرد:
- از ایستادن طولانی خودداری کنید.
- هنگام نشستن، از کمر حمایت کنید.
- کفش راحت بپوشید.
- اجسام سنگین بلند نکنید.
- فعالیت بدنی مناسب داشته باشید.
- هنگام خواب از بالش برای حمایت بدن استفاده کنید.
اگر کمردرد شدید، ناگهانی یا همراه با خونریزی، تب، درد هنگام ادرار یا انقباض‌های منظم باشد، باید بررسی پزشکی انجام شود.
گرفتگی پا؛ یکی از مهمان‌های ناخوانده ماه ششم!
گرفتگی عضلات پا می‌تواند در سه‌ماهه دوم و سوم اتفاق بیفتد.
گاهی این گرفتگی‌ها در شب بیشتر احساس می‌شوند.
برای کمک به کاهش آنها می‌توانید:
- عضلات پا را به آرامی بکشید.
- در طول روز فعالیت ملایم داشته باشید.
- آب کافی بنوشید.
- هنگام نشستن برای مدت طولانی، وضعیت پاها را تغییر دهید.
اگر درد و تورم قابل توجه فقط در یک پا ایجاد شد، مخصوصاً اگر آن پا قرمز یا گرم شده باشد، سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
سوزش معده در ماه ششم
با بزرگ‌تر شدن رحم و تغییرات هورمونی، سوزش سر دل و سوءهاضمه ممکن است بیشتر شوند.
برای کاهش این مشکل می‌توانید:
- وعده‌های غذایی کوچک‌تر داشته باشید.
- خیلی نزدیک به زمان خواب غذا نخورید.
- غذا را آهسته‌تر بخورید.
- از غذاهایی که شخصاً باعث تشدید سوزش می‌شوند کمتر استفاده کنید.
- هنگام خواب، بالاتنه را کمی بالاتر قرار دهید.
اگر سوزش معده شدید یا مداوم است، درباره داروهای ایمن در بارداری با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
یبوست در ماه ششم
یبوست همچنان می‌تواند یکی از مشکلات دوران بارداری باشد.
هورمون‌های بارداری می‌توانند حرکت دستگاه گوارش را آهسته‌تر کنند و مصرف مکمل آهن نیز در بعضی افراد یبوست را تشدید می‌کند.
مصرف آب کافی، غذاهای پرفیبر و فعالیت بدنی مناسب می‌تواند کمک‌کننده باشد.
اگر یبوست شدید است، بدون مشورت پزشک سراغ داروهای ملین نروید.
ورم پا در ماه ششم؛ طبیعی است؟
مقداری ورم پا و مچ پا می‌تواند در بارداری اتفاق بیفتد، به‌خصوص در پایان روز یا بعد از ایستادن طولانی.
برای کاهش آن:
- پاها را هنگام استراحت کمی بالاتر قرار دهید.
- مدت طولانی یک‌جا ننشینید یا نایستید.
- کفش و جوراب خیلی تنگ نپوشید.
- فعالیت بدنی مناسب داشته باشید.
اما تورم ناگهانی و شدید، به‌خصوص اگر با سردرد شدید، تغییرات بینایی، درد بالای شکم یا علائم غیرعادی دیگر همراه باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تغذیه در ماه ششم؛ حالا جنین به مواد مغذی بیشتری نیاز دارد
رشد جنین ادامه دارد و بدن مادر نیز برای حفظ بارداری به مواد مغذی کافی نیاز دارد.
به جای تمرکز روی «بیشتر غذا خوردن»، روی غذای باکیفیت و متنوع تمرکز کنید.
در برنامه غذایی خود ترکیبی از موارد زیر داشته باشید:
پروتئین
تخم‌مرغ کاملاً پخته، گوشت، مرغ، ماهی مناسب بارداری، حبوبات و مغزها.
آهن
گوشت، حبوبات، سبزیجات برگ سبز و مواد غذایی غنی‌شده.
کلسیم
شیر، ماست، پنیر پاستوریزه و منابع غنی‌شده.
فیبر
میوه، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل.
چربی‌های مفید
مغزها، دانه‌ها و منابع مناسب امگا ۳.
مکمل‌های دوران بارداری نیز باید طبق نظر پزشک یا ماما مصرف شوند.
ماه ششم؛ مراقب کم‌آبی بدن باشید
با بزرگ‌تر شدن بدن و افزایش نیازهای بارداری، نوشیدن آب کافی اهمیت زیادی دارد.
ادرار بسیار تیره، خشکی دهان، تشنگی شدید یا احساس ضعف می‌تواند از نشانه‌های کم‌آبی باشد.
بهتر است به جای اینکه یک‌باره مقدار زیادی آب بنوشید، در طول روز به صورت منظم مایعات مصرف کنید.
آیا در ماه ششم ورزش کردن هنوز مجاز است؟
اگر بارداری شما سالم است و پزشک محدودیتی برای فعالیت تعیین نکرده، معمولاً می‌توانید به فعالیت بدنی مناسب ادامه دهید.
پیاده‌روی، شنا و تمرین‌های مخصوص بارداری می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند.
در این ماه به بدن خود بیشتر توجه کنید و شدت فعالیت را متناسب با توانایی‌تان تنظیم کنید.
هدف از ورزش در بارداری سلامت و حفظ فعالیت بدن است، نه رسیدن به رکورد ورزشی.
واکسن کزاز و سیاه‌سرفه در بارداری
در برخی برنامه‌های مراقبت بارداری، واکسن ترکیبی کزاز، دیفتری و سیاه‌سرفه (Tdap) در اواخر سه‌ماهه دوم یا سه‌ماهه سوم توصیه می‌شود.
برای مثال، NHS این واکسن را معمولاً حوالی هفته ۲۰ پیشنهاد می‌کند و بازه‌ای از هفته ۱۶ تا ۳۲ را برای دریافت آن ذکر می‌کند.
زمان‌بندی واکسن‌ها می‌تواند بر اساس کشور، شرایط مادر و برنامه مراقبت پزشکی متفاوت باشد؛ بنابراین زمان مناسب را از پزشک یا ماما بپرسید.
ماه ششم و آمادگی برای سه‌ماهه سوم
حالا دیگر فاصله چندانی تا سه‌ماهه سوم ندارید.
بهتر است از همین ماه کم‌کم درباره موارد زیر فکر کنید:
- محل زایمان
- کلاس‌های آمادگی زایمان
- مراقبت‌های نوزاد
- شیردهی
- وسایل ضروری نوزاد
- لباس‌های نوزادی
- محل خواب نوزاد
- صندلی ایمنی خودرو
- برنامه مرخصی و کار
- کمک گرفتن از خانواده بعد از تولد
لازم نیست همه کارها را یک‌باره انجام دهید.
یک فهرست تهیه کنید و هر هفته چند مورد را جلو ببرید.
در هرموساکیدز هم می‌توانید در کنار آماده شدن برای ورود کوچولویتان، وسایل ضروری سیسمونی، لباس نوزادی و محصولات کودک را بررسی کنید و برای خریدهایتان برنامه داشته باشید. 🤍
یک نکته مهم درباره لباس نوزاد
با نزدیک شدن به ماه‌های پایانی، شاید وسوسه شوید تعداد زیادی لباس نوزادی بخرید.
اما بهتر است قبل از خرید به فصل تولد، اندازه‌های مختلف و تعداد واقعی لباس‌های مورد نیاز فکر کنید.
نوزادان در ماه‌های اول سریع رشد می‌کنند و ممکن است بعضی لباس‌ها قبل از اینکه فرصت استفاده زیادی پیدا کنند، کوچک شوند.
پس خرید هوشمندانه بهتر از خرید زیاد است.
خواب مادر در ماه ششم
با بزرگ‌تر شدن شکم ممکن است پیدا کردن وضعیت مناسب خواب سخت‌تر شود.
بالش بارداری یا قرار دادن بالش بین زانوها می‌تواند به بعضی مادران کمک کند راحت‌تر بخوابند.
اگر شب‌ها به دلیل حرکات جنین بیدار می‌شوید، نگران نباشید؛ جنین در این مرحله چرخه‌های خواب و بیداری خودش را دارد.
همچنین اگر خواب شبانه کافی ندارید، استراحت کوتاه در طول روز می‌تواند کمک‌کننده باشد.
آیا در ماه ششم سفر کردن مشکلی دارد؟
در یک بارداری بدون عارضه، بسیاری از زنان می‌توانند سفر کنند؛ اما سفر طولانی بهتر است با برنامه‌ریزی انجام شود.
اگر با خودرو سفر می‌کنید، کمربند ایمنی را به شکل صحیح ببندید.
در سفرهای طولانی نیز مرتب پاها را حرکت دهید و در صورت امکان برای کمی راه رفتن توقف کنید.
اگر بارداری پرخطر دارید یا پزشک محدودیتی برای سفر تعیین کرده است، توصیه پزشک اولویت دارد.
ماه ششم و احساسات مادر
هرچه به تولد نزدیک‌تر می‌شوید، ممکن است احساسات مختلفی را تجربه کنید.
گاهی هیجان، گاهی نگرانی و گاهی حتی ترس از زایمان.
این احساسات طبیعی هستند.
اگر نگرانی‌هایتان زیاد شده است، آنها را با همسر، خانواده، ماما یا پزشک در میان بگذارید.
لازم نیست همه نگرانی‌های دوران بارداری را به تنهایی تحمل کنید.
چه علائمی در ماه ششم نیاز به توجه فوری دارند؟
برخی علائم در بارداری نیاز به بررسی سریع دارند.
اگر با موارد زیر مواجه شدید، با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- خونریزی واژینال
- خروج مایع از واژن
- درد شدید یا مداوم شکم
- انقباض‌های منظم و دردناک
- سردرد شدید یا مداوم
- تاری دید یا تغییرات بینایی
- تورم ناگهانی و قابل توجه
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه
- تب
- درد و تورم یک‌طرفه پا
- کاهش محسوس حرکات جنین پس از شکل‌گیری الگوی معمول حرکات
در شرایط اورژانسی، مراجعه فوری پزشکی را به تأخیر نیندازید.
چک‌لیست ماه ششم بارداری
☐ انجام منظم ویزیت‌های بارداری
☐ پیگیری سونوگرافی و آزمایش‌های توصیه‌شده
☐ توجه به حرکات جنین
☐ مصرف مکمل‌ها طبق دستور پزشک
☐ نوشیدن آب کافی
☐ مصرف غذاهای متنوع و مغذی
☐ دریافت پروتئین، آهن و کلسیم کافی
☐ فعالیت بدنی مناسب
☐ مراقبت از کمر و پاها
☐ توجه به تورم غیرعادی
☐ بررسی واکسن‌های مورد نیاز بارداری
☐ شروع برنامه‌ریزی برای سه‌ماهه سوم
☐ تهیه فهرست وسایل ضروری نوزاد
☐ استراحت و توجه به سلامت روان
پرسش‌های متداول درباره ماه ششم بارداری
ماه ششم بارداری از چند هفتگی شروع می‌شود؟
ماه ششم معمولاً شامل هفته‌های ۲۱ تا ۲۴ بارداری است.
آیا در ماه ششم باید حرکت جنین را احساس کنم؟
بسیاری از مادران در این دوره حرکات جنین را واضح‌تر احساس می‌کنند، اما زمان و شدت حرکات بین افراد متفاوت است.
آیا جنین در ماه ششم صدای مادر را می‌شنود؟
شنوایی جنین در این دوره رشد کرده و می‌تواند صداهایی را دریافت کند. برخی جنین‌ها ممکن است به صداهای آشنا با حرکت واکنش نشان دهند.
جنین در هفته ۲۴ چقدر وزن دارد؟
طبق اطلاعات Mayo Clinic، در هفته ۲۴ وزن جنین ممکن است بیش از ۶۳۰ گرم باشد؛ اما این عدد تقریبی است و رشد هر جنین می‌تواند متفاوت باشد.
آیا گرفتگی پا در ماه ششم طبیعی است؟
گرفتگی پا می‌تواند در سه‌ماهه دوم و سوم اتفاق بیفتد. اما درد، تورم، قرمزی یا گرمی قابل توجه یک پا نیاز به بررسی پزشکی دارد.
آیا در ماه ششم می‌توان ورزش کرد؟
در بارداری سالم و در صورت نداشتن منع پزشکی، فعالیت بدنی مناسب معمولاً امکان‌پذیر است.
آیا در ماه ششم باید حرکات جنین را بشماریم؟
مهم‌تر از یک عدد ثابت، آشنایی تدریجی با الگوی معمول حرکات جنین است. اگر بعداً متوجه کاهش محسوس حرکات شدید، باید با پزشک یا ماما تماس بگیرید.
آیا ماه ششم زمان مناسبی برای خرید سیسمونی است؟
می‌توانید از این ماه خریدهای ضروری را مرحله‌به‌مرحله شروع کنید. بهتر است ابتدا فهرست نیازهای واقعی را مشخص کنید و سپس خرید را انجام دهید.
ماه ششم تمام شد؛ حالا وارد ماه‌های هیجان‌انگیز پایانی می‌شویم!
ماه ششم را می‌توان یکی از ملموس‌ترین ماه‌های بارداری دانست؛ جنین بیشتر حرکت می‌کند، صداها را بهتر دریافت می‌کند و بدنش برای زندگی خارج از رحم به تدریج آماده‌تر می‌شود.
از طرف دیگر، شکم مادر بزرگ‌تر شده و مراقبت از بدن، استراحت و توجه به علائم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
حالا فقط چند هفته تا ورود به سه‌ماهه سوم باقی مانده است؛ دوره‌ای که رشد و افزایش وزن جنین سرعت بیشتری می‌گیرد و مادر بیش از گذشته برای روز تولد کوچولویش آماده می‌شود.
در قسمت بعدی مجموعه «همه چیز درباره بارداری ماه‌به‌ماه» هرموساکیدز، سراغ ماه هفتم بارداری می‌رویم و درباره رشد سریع‌تر جنین، تغییرات بدن مادر، حرکات جنین، مراقبت‌های سه‌ماهه سوم و نکاتی که بهتر است از این مرحله به بعد جدی‌تر بگیرید، صحبت خواهیم کرد.
[مطالعه مقاله ماه هفتم بارداری ←]
ممنونیم که وقت گذاشتید و این مقاله رو خوندید،امیدواریم مطالبش براتون مفید و کاربردی بوده باشه و اطلاعات خوبی بهتون داده باشه. 💛